En Sıcak Konular

Mümtaz'er Türköne


Mümtaz'er Türköne
0 0 0000

Sol rehin kaldı mı?



Sular çekildiği zaman geride kalacak olanlara dikkatimizi verelim. İşaretler İngiltere'den geliyor. Baykal ile hemen hemen eşzamanlı olarak İşçi Partisi lideri, yerini vekaleten yardımcısına devrediyor.
İngiltere Kraliçesi, yeni hükümeti kurma görevini Muhafazakâr Parti liderine verdi. İşçi Partisi lideri Brown, Liberallerle anlaşamayınca önce başbakanlıktan istifa etti. Hemen arkasından parti genel başkanlığını da bıraktı. İki dönem üst üste seçim kazanamamış olan İşçi Partisi, 1995'ten beri iktidarını sürdürüyordu. İşçi Partisi'nin mağlubiyeti bile muhteşem. İktidarı tek parça haline Torrylere bırakmamış, Muhafazakâr Parti'ye bir seçim zaferi yaşatmamış durumda. İngiltere, istisnai olarak bir koalisyon hükümetine gidiyor.

1989 yılında Sovyetler Birliği dağıldığında, sol ideoloji dünya çapında gerilemiş ve liberal kapitalizm zafer kazanmış görünüyordu. Tam tersine şaşırtıcı bir sonuç ortaya çıktı. Muzaffer kapitalizmin ürküttüğü kitleler, sol partilerin şemsiyesi altına sığınınca Avrupa'da solun uzun iktidar yılları başladı. Sol, durumdan vazife çıkartmış, değişerek kendini çağa uydurmuş ve kitlelerin endişelerine tatminkâr karşılıklar vermişti. İngiltere'de Yeni Sol veya Üçüncü Yol, Fransa'da Yeni Denge, Almanya'da Yeni Orta; sol-sosyal demokrat partilerin yeni şartlara uyum sağlamasını ve değişerek alt sınıfların koruyuculuğunu üstlenmesini ifade ediyordu. Değişim, özelleştirme gibi serbest piyasa kurallarının gereklerini benimsemek demekti. Refah devleti yıkılmıştı; ama pazarın hakim olduğu dünyada hâlâ savunulacak mevziler vardı. Fransız sosyalistlerinin serbest pazarı benimserken pazar toplumuna itiraz etmeleri, kurulan yeni dengeyi ifade etmek içindi.

Tony Blair'in liderliğindeki İşçi Partisi, solun yeni şartlara sağladığı uyumun en parlak ve en uzun ömürlü örneği oldu. Yeni Sol, çok esaslı bir tartışma birikimi ile beslenerek yeni şartlara uyum sağladı. Liberal kapitalizme meydan okudu ve iktidar oldu.

Avrupa'da sol partilerin üst üste zaferler kazandığı yıllarda, Türkiye'de sosyal demokrasi Baykal'ın liderliğinde CHP'de temsil edildi. İngiltere'de İşçi Partisi en parlak dönemini yaşarken CHP Meclis dışında kalmıştı. CHP liderinin kullandığı "Yeni Sol" sadece isim düzeyinde kaldı, Antony Giddens'ın tezlerine kimse dönüp bakmadı. Baykal, Avrupa solunun geliştirdiği yeni sentezlere yaklaşmayı bile denemedi. Halbuki o yıllarda azımsanmayacak bir "Üçüncü Yol" tartışması bile yaşanmıştı. Baykal'ın tedavüle soktuğu "Anadolu Solu" tabirinden de herhangi bir parti politikası ve programı çıkmadı.

CHP bir devlet partisi idi. Devlet ise askerlerdi. Türk solu, askerin vesayetini sağlayan ideolojik araçları savunmayı, yani Ergenekon'un avukatlığını, ezilen sınıfların temsilcisi olmaya tercih etti.

Hafta içinde, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi'nde Marksist gençlerle tartışma fırsatı buldum. Tekel işçilerini ve öğrenci harçlarının kaldırılmasını savunurken, tam da Marks'ın anlattığı biçimde finanskapitalin dünya ölçeğindeki hakimiyeti konusundaki bilgisizliklerine çok şaşırdım. Hele Küba'yı bir model olarak göstermelerine, doğrusu söyleyecek söz bulamadım. Mavi yakalı işçilerin yerini beyaz yakalı işçilerin alması; emeğe dayalı neredeyse hiçbir şey üretmeyen Batı sermayesinin dünya ölçeğindeki hakimiyeti hâlâ Türk solunun ilgi menzili içinde değil.

Birkaç yıl önce Baykal ile, sosyal demokrasinin en önemli kurucularından olan Bernstein üzerine bir sohbet imkânı bulmuştum. Bir siyaset sosyolojisi doçenti olan bu parti liderinin sol entelektüel birikimi beni etkilemişti. Bu birikimin CHP'de izinin olmaması ise şaşırtıcıydı. Aynı durum, marjinal sayılan sol için de geçerli. Marksizm Leninizm Enstitüsü gibi çalışan Mülkiye hâlâ ayakta. Ama bu entelektüel birikimin örgüt ve eylem alanında bir karşılığı yok. Sebep ne olabilir?

Sol'un hem sosyal demokrat kitle partisi olarak CHP'si hem de marjinal uzantıları acaba birileri tarafından rehin alınmış olabilir mi? Bu kaset olayına bir de bu gözle bakmayı denesek. Rehin alınan liderler ve örgütler, acaba Türk solunun başarısızlıklarla dolu yakın geçmişini açıklayabilir mi?

zaman

 



Bu yazı 1,236 defa okundu.






Yorumlar

 + Yorum Ekle 
    kapat

    Değerli okuyucumuz,
    Yazdığınız yorumlar editör denetiminden sonra onaylanır ve sitede yayınlanır.
    Yorum yazarken aşağıda maddeler halinde belirtilmiş hususları okumuş, anlamış, kabul etmiş sayılırsınız.
    · Türkiye Cumhuriyeti kanunlarında açıkça suç olarak belirtilmiş konular için suçu ya da suçluyu övücü ifadeler kullanılamayağını,
    · Kişi ya da kurumlar için eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi ya da kurumlara karşı tehdit, saldırı ya da tahkir içerikli ifadeler kullanılamayacağını,
    · Kişi veya kurumların telif haklarına konu olan fikir ve/veya sanat eserlerine ait hiçbir içerik yayınlanamayacağını,
    · Kişi veya kurumların ticari sırlarının ifşaı edilemeyeceğini,
    · Genel ahlaka aykırı söz, ifade ya da yakıştırmaların yapılamayacağını,
    · Yasal bir takip durumda, yorum tarih ve saati ile yorumu yazdığım cihaza ait IP numarasının adli makamlara iletileceğini,
    · Yorumumdan kaynaklanan her türlü hukuki sorumluluğun tarafıma ait olduğunu,
    Bu formu gönderdiğimde kabul ediyorum.





    Diğer köşe yazıları

     Tüm Yazılar 
    • 30 Eylül 2012 Bu sefer çözülecek mi?
    • 16 Eylül 2012 Din eğitiminde devlet tekeli kalkıyor
    • 14 Eylül 2012 Siyaset, artık dine alet edilmiyor!
    • 13 Eylül 2012 CHP, PKK ile müzakere yapabilir mi?
    • 9 Eylül 2012 Merkez Sağ'ın son noktası
    • 7 Eylül 2012 Başbakan sertleşmekte haklı mı?
    • 28 Ağustos 2012 Hükümet haklı çıktı
    • 26 Ağustos 2012 Kawa ve Ergenekon
    • 24 Ağustos 2012 Terör sorunu ayrışıyor
    • 17 Ağustos 2012 Hem şiddet üreten, hem barış isteyen bir örgüt
    • 16 Ağustos 2012 'Paralel devlet'in iflası
    • 12 Ağustos 2012 Kürt, Türk, Alevî ve Sünni olmak
    • 10 Ağustos 2012 Yangını kim söndürecek?
    • 5 Ağustos 2012 Ordulaşan partiler ve partileşen ordular
    • 22 Temmuz 2012 Davutoğlu haklı çıkarsa?
    • 17 Temmuz 2012 'Hücre yenilenmesi'
    • 29 Haziran 2012 ÖYM'leri kaldırması için hükümete yetki verdiniz mi?
    • 24 Haziran 2012 Türkiye savaşa girer mi?
    • 21 Haziran 2012 Teröre teslim olmak
    • 19 Haziran 2012 Çözüme yakın mıyız?

    En Çok Okunan Haberler


    Haber Sistemi altyapısı ile çalışmaktadır.
    4,265 µs